Recent heeft de Noord-Franse kustgemeente Saint-Martin-Boulogne zich geëngageerd haar wijk Bréquerecque zuid te herwaarderen. De wijk ligt aan de grens met de gemeente Boulogne-sur-Mer en aan het uiteinde van een landschappelijk gebied dat zich in de vorm van een halve maan omheen het verstedelijkte gebied plooit. In het westen geflankeerd door de rivier de Liane, waarvan de uitgestrektheid van een andere dimensie is, maar tegelijk er fysiek van afgesneden door de Boulevard Diderot-d’Alembert en in het oosten afgebakend door de Route de Paris, een historische invalsader naar het centrum, maken van Brécquerecque zuid een wijk die geïsoleerd lijkt te liggen tussen het spoorwegstation en het Carrefour d’Alembert met een stedelijk weefsel dat is versneden door verschillende industriële sites, waarvan enkel nog de fabrikant Conté haar activiteiten heeft kunnen stand houden.

Met respect voor dit industrieel verleden en met het oog op het noodzakelijke beheer van dit gebouwd en landschappelijk patrimonium, heeft de gemeente Saint-Martin-Boulogne, in samenwerking met de SAIEM Boulogne-sur-Mer (Société Anonyme Immobilière d’Economie Mixte) en onder toezicht van Boulogne Développement Côte d’Opale, in september 2006 verschillende architecten- en stedenbouwkundige bureaus uitgenodigd om een visie te formuleren over de wijk Bréquerecque zuid en de herbestemming van de industriële site Alkos/Conté binnen deze globale visie.

De tijdelijke vereniging l’Escaut-ZigZag, met vestigingen in Brussel, Doornik en Rijsel, werd geselecteerd voor zijn specifieke methodologische aanpak die het best kan omschreven worden als ‘bottom up’. Vanuit een grondige kennis van het terrein en haar potentieel, wordt een globale visie opgebouwd die rekening houdt met grotere maatschappelijke belangen zoals ecologie, duurzame ontwikkeling, sociale diversiteit, integratie... Deze werkwijze laat toe een visie te formuleren die sterk verankerd is in zijn context en verder gaat dan een louter formele benadering op basis van kaarten en maquettes.

Van februari tot april 2007 heeft een team van architecten en stedenbouwkundigen talrijke bezoeken gebracht aan en rond de site. De antropologe, Aïcha Dinguizli, en de landschapsarchitect, Bjorn Gielen, hebben ter plaatse overnacht om zich te kunnen onderdompelen in het buurtleven.

Door communicatie van de gemeente Saint-Martin-Boulogne met de bewoners kon de jonge antropologe deze ontmoeten en hun getuigenissen verzamelen. Uit haar contacten konden verschillende conclusies getrokken worden zoals een gebrek aan aangename publieke ruimten, een sterke gehechtheid aan de symbolen uit het verleden, het gedrag van de jongeren door een gebrek aan sportvoorzieningen, de zorg voor de tuinen van de eengezinswoningen...

Op basis van dit grondige onderzoek formuleert het studiebureau verschillende pistes die de gedachte ‘habiter le paysage’ concretiseren:

Het vervoegen van de rivier de Liane. De landschappelijke kwaliteiten, het economisch potentieel en de mogelijkheid nieuwe verbindingen te realiseren, vormen een breed palet waarmee een antwoord kan gegeven worden op de vraag van de bewoners naar gemakkelijk toegankelijke publieke
ruimten, kleinschalige voorzieningen, handelsactiviteiten en mogelijkheden tot vrijetijdsbesteding en dit in het verlengde van het regionale beleid van de agglomeratie Boulogne.

Garanderen van een sociale diversiteit. Niet alleen door de in te planten woningtypologieën (een mix van kleine en grote eenheden), maar ook door een gevarieerde behandeling van de buitenruimte, (gaande van publiek over collectief naar privé), wil het project verschillende leeftijdscategorieën aantrekken en beantwoorden aan de vraag naar woningen voor oudere personen en jonge gezinnen die zich snel uitbreiden.

Een lange helling tussen de Route de Paris en de oevers van de Liane geeft toegang aan een opeenvolging van plateaus en taluds, waarin de gebouwconstructies als continue linten het landschap overlappen en waarin uitsparingen en verspringende gabarieten de opening naar het landschap vorm geven.

Bovenaan dit terrasvormige landschap, open naar het hinterland en open naar de zee, staat het industriegebouw Alkos/Conté klaar om een nieuwe bestemming te krijgen. In de geest van de nagestreefde diversiteit stelt het studiebureau een gemengde operatie voor van tertiaire functies, handelszaken en voorzieningen naast ruime en lumineuze woningen die beantwoorden aan de belangrijkste vraag (T3 en T4). Het programma wordt georganiseerd rond een centrale patio, die de landschappelijke dimensie in zich opneemt en tevens een verbinding mogelijk maakt tussen de Route de Paris en het binnengebied van het bouwblok. Als antwoord op de specifieke vraag naar meer horeca, zowel van bewoners als van werknemers van lokale bedrijven, kan nog voorzien worden in een originele combinatie van een uitrusting type restaurant en een crèche.

Als een pijl afgeschoten door de ruimte, is een proces in gang gezet door de gemeente Saint-Martin-Boulogne, intens beleeft door het studiebureau, in dialoog met de buurtbewoners en met verwondering voor het landschap. De aanzet is gegeven voor een omvangrijkere ontwikkeling die de hele agglomeratie dichter bij haar gebouwd en landschappelijk patrimonium kan brengen, vanaf het adembenemende hinterland tot aan de zee, van de Liane tot aan de versterkte historische stad.

Saint Martin-Boulogne