Ice Rink of Liège

@ Marc Detiffe  

                                        © Marc Detiffe 10/2011       a whale is getting to Liège Ice cube : original metaphor The “Grand Palais des Fêtes” that hosted the former ice rink (1939 ; J. Moutschen) Residence Simenon (1963 ; J. Poskin) <a href="http://arqueologiadelfuturo.blogspot.be/2012_04_01_archive.html">source</a> “Learning from Las Vegas” Robert Venturi, Denise Scott Brown & Steven Izenour, 1972   “Nighthawks” - Edward Hopper ©The Art Institute of Chicago ©Martin Parr “The Artificial Beach Inside the Ocean Dome” Establishment of Médiacité and ice rink ice rink axonometry - <a href="http://www.escaut.org/files/PATINOIRE_AXONOMETRIE.pdf "target="_blank">pdf version</a> façade composition - <a href="http://www.escaut.org/files/PATINOIRE_DETAIL_FACADE.pdf "target="_blank">pdf version</a>                          

FR >>

Projet réalisé en association momentanée avec le BE Weinand

A l’origine du projet: une forme ronde, fluide, généreuse, métaphore d’un univers de glace.
Au fur et à mesure de sa construction: un monstre marin, une baleine couverte de 200 000 écailles d’aluminium.

NL >>

Het project wordt gerealiseerd in een tijdelijke vennootschap met BE Weinand.

Aan de basis van het project: een ronde vorm, fluïde en genereus als een metafoor van het universum van ijs.
Naarmate zijn constructie vorderde: een zeemonster, een walvis bedekt met 200.000 aluminium schubben.

EN >>

This project is conducted in association with BE Weinand.

At the root of the project: a round, fluid and generous shape, as a metaphor of a universe of ice.
As its construction progressed: a sea monster, a whale covered with 200,000 aluminum scales.


Public/Privé

La nouvelle patinoire de Liège s’insère dans une anfractuosité de la Médiacité, projet de promotion privée venu reconvertir un ancien îlot industriel sur la rive droite de la Meuse. Elle hérite ainsi de plusieurs contraintes qu’elle clarifie dans une forme unitaire et autonome, jusqu’à intégrer l’accès parking du centre commercial à son point culminant: la tête de la baleine.

L’opacité du bâtiment étant primordiale pour l’isoler de la chaleur, c’est tout son corps qui, par sa nature, sa matière et ses formes, signifie la dimension relationnelle qu’il souhaite entretenir avec son environnement.
Par ailleurs, la composition de sa coque extérieure (sur le principe masse ressort masse) permet d’atteindre un affaiblissement acoustique de 50db et protège ainsi les riverains de la rue attenante.
En dehors d’une horde de hublots au raz du trottoir qui suggère l’activité de l’objet étrange, le seul percement transparent dans la façade est cette baie aussi grande qu’une antichambre qui réalise un contact intérieur/extérieur grand format.

D’un côté, l’équipement public est intégré dans la multitude des enseignes du “mall”, son entrée principale étant située côté “galerie”. De l’autre, via son entrée secondaire, il s’insère au fond de la rue de service du centre commercial, donnant à cette impasse une valeur urbaine plus positive.
Ce mammifère public, échoué à l’arrière d’un décor dédié au consommateur, joue du miroitement de sa peau métallique et de l’éblouissement de son intérieur blanc pour attirer le citoyen et l’inciter à glisser.

Tête de baleine sur entrée de parking
L’accès principal au parking du centre occupe la “tête de gondole” de la patinoire. Ce dôme est la zone la plus courbe de la façade, la plus spectaculaire, celle ou se révèle l’agencement méticuleux des écailles. Ce volume se soulève délicatement pour laisser passer les voitures. Un élément porteur tout droit sorti des années 70 rappelle le passé glorieux de Liège, une époque où la voiture était reine dans l’urbanisme comme dans certaines architectures (la tour Simenon et sa station essence “inclue”, la résidence Belvédère). Aujourd’hui, elle n’est souvent plus la bienvenue, mais elle reste bien présente dans la ville. Pourquoi donc la nier? Rendons-lui hommage en y ajoutant l’ambiance du New York des années 20 et ses “diners”.

A l’intérieur, l’espace de la patinoire se concentre sur l’essentiel : la fonctionnalité, l’économie et le plaisir.

Visite guidée

Dans la médiacité, à l’entrée de la patinoire du Longdoz, une douche de lumière blanche 1000 lux indique la direction de l’univers de glace. Un sas thermique passé, nous voilà plongés dans une température ambiante de 16°C, hiver comme été.

Dans les entrailles de la baleine
En arrivant sur le foyer, l’ensemble de la piste et du volume de la patinoire est visible à travers une paroi métallique transparente, laissant deviner tantôt un public amateur, tantôt des équipes de hockey ou des artistes de la glisse.
L’accès à la zone de patinage se fait directement depuis le foyer.
On récupère ses patins, on se chausse, puis à nous la glisse! Le “salon de bois” attenant à la piste est un espace de détente revêtu d’un parquet en chêne massif ; on peut y déguster des gaufres de Liège, peut-être même des Lacquemants en Octobre?
Si nous sommes visiteurs, en longeant la paroi métallique jusqu’au fond, nous rejoignons le premier étage et sa cafétéria. Sur le chemin en regardant à travers la grille, la cinétique du rangement, séchage et affutage des patins, est exposée.

En montant les marches, on aperçoit le dôme, puis une grande fenêtre aux bords arrondis, et enfin la carcasse d’un mammifère marin… Ah oui, la baleine!
Si on est arrivé en voiture, on identifie vite que la structure lamellé-collé entièrement mise à nu sous nos yeux est à l’origine de la forme étrange précédemment pénétrée. Sommes-nous à l’intérieur du canard de Venturi?… Le rapport d’échelle se trouve dès lors décuplé. Il suffit de se retourner d’un quart de tour vers la droite pour que la piste, bordée de ses 1200 sièges, s'offre à nos yeux. Les Liègeois reconnaîtront les sièges de l’ancienne patinoire de Coronmeuse, installée dans le “Grand Palais des fêtes” construit pour l’exposition universelle de 1939.
Lors d’événements, la cafétéria se transforme en buvette XXL dont la coursive longeant la façade se confond avec le volume de la piste : l’échelle domestique de la buvette est alors confrontée à la massivité et l’émotion d’un match de hockey, d’une compétition ou d’un gala de patinage artistique.

Cheval de course gourmand
Le plaisir du patineur, du joueur, du spectateur et du visiteur est permis par l’espace, mais aussi par les performances de cet outil : une coque extérieure à coefficient d’isolation K22, équivalent à une maison passive ; 2 groupes frigorifiques développant 1000kW couplés à 4 batteries d’aéroréfrigérants (refroidisseurs) ; un système de ventilation de la salle d’un débit de 60.000 m3/h permettant de déshumidifier le volume d’air de la piste ; une batterie de 80 spots d’éclairage garantissant une homogénéité parfaite de 1200 lux pendant les matchs et les compétitions, notamment en cas de retransmission télévisée.
Une technique redoutable était nécessaire pour permettre à ce monstre marin de fonctionner à haut niveau, mais aussi de récupérer au mieux l’énergie dépensée : pompe à chaleur, système de ventilation et ballon d'eau chaude récupérant une partie de la chaleur produite par les groupes frigorifiques, circuit de canalisations de la piste formant une “boucle de Tichelmann” pour mieux répartir le froid et donc consommer moins.
Une connexion au système de chauffage du centre commercial a également été envisagée pendant les études pour évacuer une partie de la chaleur produite ; elle pourra être réalisée ultérieurement si le centre le souhaite.

Nous sommes le 23 Novembre 2012.
Le gérant privé de la patinoire a été désigné récemment pour une concession de 10 ans.
Sept années d’études et de construction pour une remise des clés à la fin du mois.

Ne reste plus qu’à vous conseiller de mettre un pied à Liège et sur sa glace à partir du 8 Décembre 2012.

Website patinoire

Publiek/Privaat

De nieuwe ijsbaan van Luik integreert zich in een kloof van Médiacité, een privéproject dat deze voormalige industriële site op de rechteroever van de Maas transformeerde. De ijsbaan kreeg een aantal randvoorwaarden mee die hij verheldert in een autonome en unitaire vorm, tot de integratie van de parking van het winkelcentrum waarvan de hoofdingang zich het hoogtepunt van het project bevindt: de kop van de walvis.

Gezien de ondoorzichtigheid van primordiaal belang was om het gebouw voor de warmte te isoleren, drukt zijn hele lichaam, door zijn karakter, zijn materiaal en zijn vormen de relationele dimensie uit die het met zijn omgeving in stand wenst te houden.
Bovendien maakt de buitenschil het mogelijk een akoestische vermindering van 50 db te bekomen en zo de burgers van de aanpalende straat te beschermen.
Behalve een reeks raampjes die op straatniveau de activiteit van dit vreemde object suggereren, is de enige opening, een venster ter grootte van een antichambre, dat een binnen-buitencontact van groot formaat realiseert.

Doordat zijn hoofdingang in de winkelgallerij gesitueerd is, verdwijnt het publieke gebouw in een overvloed aan reclame. Aan de andere kant integreert het zich in een lokaal steegje dat door het winkelcentrum gebruikt wordt als diensttoegang. Zijn secondaire toegang bevindt zich achter in deze doodlopende straat.
Dit “publieke zoogdier” dat achter een aan de consument gewijd decor belandde, speelt met de fonkeling van zijn metalen huid en de verblinding van zijn witte interieur om de burger aan te trekken en aan te moedigen om te schaatsen.

De kop van de walvis bovenop de toegang van de parking
De hoofdtoegang tot de parking van het winkelcentrum bevindt zich ter hoogte van de “actiekop” van de ijsbaan. Deze koepel is de meest gekromde en spectaculaire zone van de gevel waar de zorgvuldige plaatsing van de schubben wordt onthuld. Het volume licht zich hier op een subtiele manier op om de auto’s door te laten. Een uitgangspunt regelrecht uit de jaren 70 herinnert ons aan het roemrijke verleden van Luik. Een tijdperk waar de auto koning was, zowel in de stedenbouw als in bepaalde bouwwerken; de Simenon toren en zijn pompstation integreren zo bijvoorbeeld residentie Belvedere met zijn architectonische toegangshelling naar de parking, eveneens gekoppeld aan de inkomhal.. Vandaag is de auto niet meer zo’n welgekomen gast, doch nog steeds alom tegenwoordig in de stad. Waarom zouden we hem dan negeren? Laten we de auto hulde brengen door er de sfeer van New York in de jaren ‘20 en zijn “diners” aan toe te voegen.

Binnenin concentreert de ruimte van de ijsbaan zich op het essentiële : de functionaliteit, de economie en het plezier.

Een gegidsd bezoek

In Mediacité, bij de ingang van de ijsbaan van Luik, geeft een douche van wit licht 1000 lux de richting van het universum van ijs aan. Eens voorbij de thermische sas duiken we in een omgevingstemperatuur van 16°C, zomer en winter.

In de buik van de walvis
Bij aankomst in de foyer worden we de piste en het volume van de ijsbaan gewaar doorheen een transparante metalen wand. Hier zijn nu eens amateurs, dan weer hockeyploegen of kunstschaatsers te zien. De schaatszone is rechtstreeks toegankelijk vanaf de foyer. We ontvangen onze schaatsen, trekken ze aan en zijn klaar om te glijden! Het “salon de bois” naast de piste is een ontspanningszone met een eikenhouten parket. Men kan er Luikse wafels proeven en misschien zelfs Lacquemants in oktober?
Als bezoeker lopen we langsheen de metalen wand en bereiken we achteraan de eerste verdieping en zijn cafeteria. Onderweg wordt doorheen de metalen wand de dynamica van de opslag, het drogen en het slijpen van de schaatsen getoond.

Wanneer we de trap oplopen, ontdekken we de koepel, vervolgens een groot venster met afgeronde hoeken en tot slot het karkas van een zeezoogdier… Ah ja, de walvis! Indien we met de auto aankwamen, zien we al snel dat de gelamelleerde structuur, die hier volledig naakt wordt getoond, aan de basis ligt van de vreemde vorm die we eerder binnengingen. Bevinden we ons hier binnenin de eend van Venturi?… De schaalverhouding is evenwel vertienvoudigd. Het volstaat een kwartslag naar rechts te draaien om de piste, omringd met 1200 zitplaatsen, onder onze ogen te krijgen.
De Luikenaren zullen de stoelen van de voormalige ijsbaan Coronmeuse herkennen. Deze waren geplaatst in « Le Grand Palais des fêtes », een gebouw dat dateert van de wereldexpo in 1939.
Tijdens evenementen transformeert de cafetaria zich in een extralange bar waarbij de gaanderij langs de gevel één wordt met de piste: de huiselijke schaal van de bar wordt op die momenten geconfronteerd met de massiviteit en de emotie van een hockeymatch, een wedstrijd of een gala van kunstschaatsen.

Een gulzig renpaard
Het plezier van de schaatser, de speler, de toeschouwer en de bezoeker wordt mogelijk gemaakt door de ruimte, maar ook door haar prestatievermogen.
Een buitenschil met een isolatiewaarde K22 -het equivalent van een passiefhuis ; 2 koelgroepen ontwikkelen samen 1000kW en zijn gekoppeld aan 4 luchtkoelers (koelinstallatie) ; het ventilatiesysteem van de zaal heeft een debiet van 60.000m³/u en maakt het mogelijk het luchtvolume van de piste te ontvochten ; een serie van 80 spots garandeert een perfecte homogeniteit van 1200 lux tijdens de matchen en wedstrijden, in het bijzonder bij televisie-uitzendingen. Een geduchte techniciteit laat dit zeemonster op een hoog niveau functionneren en herbruikt ook zo goed mogelijk de verbruikte energie: een warmtepomp, het ventilatiesysteem en de boiler herbruiken een deel van de energie van de koelgroepen; het leidingencircuit van de piste vormt een Tichelmannlus die de koude beter verdeelt en dus minder verbruikt.
Een aansluiting met het verwarmingssysteem van de winkelgallerij werd eveneens overwogen tijdens de studies om zo een deel van de geproduceerde warmte te evacueren. Dit kan later alsnog gerealiseerd worden als het het winkelcentrum dit wenst.

Vandaag zijn we 23 november 2012.
De gerant van de ijsbaan werd recent aangesteld voor een periode van 10 jaar.
Na zeven jaar van studie en constructie wordt de sleutel eind deze maand overhandigd.

Rest er ons enkel U aan te raden een voet op het Luikse ijs zetten vanaf 8 december 2012.

Public/Private

The new ice rink of Liège is embedded into a crevice of the Médiacité, private real estate development project which came to redevelop a former industrial site on the right bank of the Meuse. It inherits several constraints that it clarifies in an autonomous and unitary form, until incorporating the access to the mall's car park in its climax: the whale’s head.

As the opacity of the building is essential to insulate it from the heat, it is its entire body, by its nature, its material and its shape that means the relational dimension it wants to maintain with its environment.
Moreover, the composition of its outer shell (on the mass-spring-mass principle) achieves a noise attenuation of 50db and protects the residents of the adjacent street. Apart from a succession of portholes to the street sidewalk that suggest the activity of the strange object, the only transparent opening in the façade, is this bay as big as an antechamber that realizes a frank and larger indoor/outdoor contact.

On the one hand, the public building is integrated into the multitude of store names of the mall, as the main entrance is located at the "gallery" side. On the other hand, through its secondary entrance, it is inserted at the back of the service street of the shopping centre, giving a more positive urban value to this dead end.
This « public mammal », stranded behind a scene dedicated to consumers, plays with the shimmering of its metal skin and the glare of its white interior to attract citizens and encourage them to skate.

The whale’s head above the car park entrance
The main access to the car park of the mall is located at the only "end cap", identity pointer of the rink. This dome is the most curved and spectacular area of the façade, where the careful scheme of the scales is revealed. This volume rises gently to allow cars to go. A load bearing element straight out of the 70’s reminds us of the glorious past of Liège, a time when car was queen in town planning as in some architectural projects (residence Simenon and its included petrol station, residence Belvedere with its architectural ramp). Today, it is no longer welcome, but it is still omnipresent in the city. Why should we deny it? Let us honor it by adding the atmosphere of New York in the 20’s and its "diners".

The interior space of the rink focuses on the heart of the matter: functionality, economy and pleasure.

Guided tour

In the Médiacité, at the entrance to the ice rink, a white light shower of 1000 lux indicates the direction of the world of ice. Once past the airlock chamber, we dive into an ambient temperature of 16 ° C all year round.

In the whale’s stomach
Upon arrival in the foyer, the whole rink and volume of the building is visible through a transparent metal wall. Here you can sometimes have a hint at amateurs, sometimes hockey teams or figure skaters. The skating area is directly accessible from the foyer. We get our skates, pull them on and are ready to slide!
The "wood room" adjacent to the rink is a recreation room with a solid oak flooring. One can enjoy Liège waffles, perhaps even Lacquemants in October?
As visitors, walking along the metal wall until the end, we are reaching the first floor and its cafeteria. On the way, by looking through the mesh, the kinetics of storage is shown: skate drying and sharpening.

While climbing the stairs, we discover the dome and a large window with rounded edges, and finally the carcass of a marine mammal... Ah yes, the whale! If we're coming by car, we quickly identify that it is the glued laminated timber structure completely laid bare before our eyes that creates the strange shape previously penetrated. Are we inside the Venturi’s duck? ... The scales ratio is therefore increased tenfold. Just a quarter turn to the right and the rink, surrounded with its 1200 seats, presents itself to our eyes.
The inhabitants of Liège will recognize the seats of the former ice rink from Coronmeuse, hosted in the "Grand Palais des fêtes", built for the Universal Exhibition of 1939.
During events, the cafeteria is transformed into a XXL taproom, integrating the walkway along the façade that merges with the rink volume: the domestic scale of the bar is then confronted with the massiveness and the emotion of a hockey match or a figure skating gala.

Thirsty racehorse
The pleasure of the skater, the player, the spectator and the visitor is made for by the space, but also by the performance of this tool: an outer shell with an insulation factor of K22, equivalent to a passive house ; 2 refrigeration units developing 1000kW coupled with 4 sets of air coolers; a ventilation system of the room with a flow rate of 60,000 m3/h for dehumidifying the air of the rink ; 80 spotlights ensuring a perfect homogeneity of 1200 lux during matches and competitions, particularly when broadcasted.
Formidable engineering was necessary to allow this sea monster to perform at a high level, but also to reuse consumed energy: heat pump, ventilation system and hot water tank recovering a part of the heat produced by the refrigeration units, a piping system as a Tichelmann loop to better distribute the cooling liquid under the rink and thus consume less.
During the preliminary studies, a connection to the heating system of the shopping centre was also considered to carry away part of the generated heat. It can still be done later if the centre wishes.

November 23, 2012.
The concession manager of the ice rink has recently been appointed for a ten-year mandate. After seven years of studies and work, the handing over of the keys is scheduled at the end of this month.

We can only recommend you to go to Liège and its ice rink as from December 8, 2012.



Technical sheet

Place:Longdoz district, Liège (B)
Program: Olympic ice rink with 1200 seats/1800 skaters on ice. The ice rink meets international competitions requirements.

Client:City of Liège
Funding: SPW Infrasports
Process: Competition
Technical control: SECO

Project authors: L'Escaut-BE Weinand (Momentary Association)
Escaut Team: David Crambert, Annelies Kums, Michael Bianchi, Olivier Bastin, Claire Laborde, François Lichtlé, Tilman Gappa, Déborah Vanderlinden
Structure: BE Weinand: Yves Weinand, Arianit Shevelli
Scenography: L'Escaut Architectures Scrl
Fluids: BET Nicolas Ingénieries
Acoustics: CAPRI acoustique
Health and Safety Coordinator: SIXCO
General contractor: Moury Construct
Timber structure: Lamcol
Refrigeration: Axima
Electrical system: Balteau
Finishing: Keppenne

Surface area: 7030 m2 (GIA) / 7410m2 (GEA)
Budget: 9.310.000 € ex. VAT
Duration: 2007 - 2012